Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến ngày càng phức tạp, tài nguyên rừng đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với cân bằng sinh thái, bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Tại huyện miền núi Thường Xuân (Thanh Hóa), Ban Quản lý rừng phòng hộ Thường Xuân đã và đang trở thành điểm sáng trong công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng, góp phần quan trọng giữ vững “lá phổi xanh” của địa phương, đồng thời tạo sinh kế ổn định cho người dân vùng rừng.
Ban Quản lý rừng phòng hộ Thường Xuân hiện được Nhà nước giao quản lý hơn 12.096,38 ha rừng, phần lớn là rừng phòng hộ đầu nguồn, phân bố trên địa bàn 6 xã. Đây là khu vực có địa hình đồi núi cao, độ dốc lớn, giao thông đi lại khó khăn, đời sống người dân còn nhiều thiếu thốn. Những yếu tố này từng tạo áp lực không nhỏ đối với công tác quản lý, bảo vệ rừng. Tuy nhiên, bằng sự quyết tâm cao và cách làm bài bản, khoa học, đơn vị đã từng bước khắc phục khó khăn, giữ vững ổn định diện tích rừng được giao.
Một trong những yếu tố then chốt tạo nên hiệu quả trong công tác bảo vệ rừng là sự phối hợp chặt chẽ giữa Ban Quản lý với Hạt Kiểm lâm và chính quyền các xã. Lực lượng bảo vệ rừng chuyên trách thường xuyên tổ chức tuần tra, kiểm soát, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về lâm nghiệp. Đồng thời, công tác tuyên truyền được đẩy mạnh, giúp người dân nâng cao nhận thức về vai trò, giá trị của rừng và trách nhiệm bảo vệ rừng.
Đặc biệt, trong những năm gần đây, Ban Quản lý đã triển khai hiệu quả nhiều giải pháp phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR). Với phương châm “4 tại chỗ”, đơn vị chủ động xây dựng phương án, bố trí lực lượng trực 24/24 giờ trong mùa cao điểm nắng nóng; tổ chức phát dọn thực bì, đốt trước vật liệu cháy và kiểm soát nghiêm ngặt nguồn lửa vào rừng. Nhờ đó, trong nhiều năm liên tiếp, trên địa bàn không xảy ra cháy rừng, góp phần bảo vệ an toàn diện tích rừng hiện có.
Bên cạnh đó, Ban Quản lý còn chú trọng công tác “giữ rừng từ gốc” thông qua việc gắn trách nhiệm bảo vệ rừng với cộng đồng dân cư. Cán bộ của đơn vị được phân công bám sát địa bàn thôn, bản, phối hợp với người dân ký cam kết không chặt phá rừng, không khai thác lâm sản trái phép. Mô hình quản lý rừng dựa vào cộng đồng từng bước phát huy hiệu quả, giúp giảm thiểu các hành vi xâm hại rừng. Nhờ đó, đến hết năm 2026, toàn bộ diện tích rừng do đơn vị quản lý được giữ vững, không xảy ra tình trạng phá rừng trái phép.
Không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ, Ban Quản lý rừng phòng hộ Thường Xuân còn chủ động phát triển rừng theo hướng bền vững, nâng cao giá trị kinh tế dưới tán rừng. Một trong những điểm nhấn nổi bật là việc triển khai trồng, chế biến, tiêu thụ cây dược liệu cát sâm và hoài sơn, ba kích. Đã mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế lâm nghiệp, vừa bảo vệ rừng, vừa tạo sinh kế cho người dân.
Kết quả bước đầu cho thấy hiệu quả rõ rệt: hàng chục hecta cây dược liệu đã được trồng dưới tán rừng trồng và các lô rừng trồng thuần loài góp phần cải thiện đời sống và giảm áp lực lên tài nguyên rừng.
Việc phát triển cây dược liệu không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn tạo ra sự gắn kết giữa người dân với rừng. Khi người dân có thu nhập ổn định từ rừng, họ sẽ chủ động tham gia bảo vệ rừng, coi rừng như tài sản lâu dài của mình. Đây chính là giải pháp căn cơ, bền vững trong công tác bảo vệ rừng hiện nay.
Ngoài ra, Ban Quản lý còn tích cực liên kết với người dân và các tổ chức để cung cấp giống, chuyển giao kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm dược liệu. Mô hình liên kết sản xuất – tiêu thụ đã giúp người dân yên tâm đầu tư, mở rộng diện tích trồng, từng bước hình thành vùng dược liệu tập trung. Dự kiến trong thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục mở rộng diện tích trồng các loại cây dược liệu có giá trị như cát sâm, hoài sơn, bách bộ, ba kích và phát triển sản phẩm OCOP từ trà thảo dược, nâng cao giá trị gia tăng của sản phẩm.
Những nỗ lực trong công tác bảo vệ và phát triển rừng đã mang lại những kết quả rõ nét. Độ che phủ rừng trên diện tích do Ban Quản lý quản lý đạt trên 90%, hệ sinh thái rừng từng bước được phục hồi. Nhiều diện tích rừng tự nhiên nghèo kiệt đã được tái sinh, phát triển theo hướng đa tầng, đa tán, góp phần bảo tồn đa dạng sinh học. Rừng không chỉ phát huy tốt chức năng phòng hộ, bảo vệ đất, chống xói mòn mà còn điều hòa nguồn nước, hạn chế thiên tai như lũ lụt, hạn hán.
Có thể thấy, hiệu quả từ công tác bảo vệ rừng của Ban Quản lý rừng phòng hộ Thường Xuân không chỉ thể hiện ở việc giữ vững diện tích rừng mà còn ở việc nâng cao chất lượng rừng và giá trị kinh tế từ rừng. Mô hình “bảo vệ rừng gắn với phát triển sinh kế” đã chứng minh tính đúng đắn, phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương.
Trong thời gian tới, để phát huy những kết quả đã đạt được, Ban Quản lý rừng phòng hộ Thường Xuân cần tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, mở rộng các mô hình kinh tế dưới tán rừng, tăng cường liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Đồng thời, tiếp tục nâng cao nhận thức cộng đồng và huy động sự tham gia của toàn xã hội trong công tác bảo vệ rừng.